Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

Txori izenak; mozoloa

Txori izenak; mozoloa.

- Dibujuekin.

- A! Ez dakit ezautuko [deten] hoixe. Zozua ta horrek lehen sasoi baten baiņa horrek desaparezidu ein dia.

- Gitxi?

- Ez dakit zerek ein daban hori. Desaparezido. Hortxe kanpotik datozenian etortzen dia baiņa ostientzin...

- Eta gabekuak, gabian eta ibiltzen diranak holakuak?

- Hori zera, euskeraz mozolua esaten diot nik.

- Mozolua?

- Mozolua. Erderaz ez dakit zela dan ere.

- Eta hontza?

- E?

- Hontza.

- Hontza? Hontza beroni uste det esaten diuela.

- Baiņa zeuek ez.

- Mozolua guk baiņa hontza, hontza bai, hontza.

- Entzunda bai baiņa zeuek ez dozue erabiltzen hori.

- Zuk entzunda bai hontza baiņa erabili ez.

- Ez, nik sekula eskuan ikutu ere ez.

- Eta gau-txorixa?

- Gau-txorixa, gau-txorixa, berorri ez dakit ez diuen esaten. Gau-txorixa beroni, gabaz beori ibiltzen da marrusaka. Bai, berorri uste dot.

- Gabian ibiltzen dian jentiari be bai ezta? Gau-txorixa.

- E?

- Gabaz ibiltzen dan jentiari be bai, ezta? Gau-txorixa.

- Bai.

Agustin Gurrutxaga Garate (1917)

Aiastia (San Migel) auzoko Berdezkunde baserrian jaioa. Aita ere bertakoa zen. Bertan bizi izan da beti. Emaztea Markina Etxebarrikoa. Gerra garaian bakarrik irten zen baserritik. Hiru urte egin zituen nazionalekin.

Toponimia


Toponimoak

Albizkoa [baserriak / Altzola]

Arizpe [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

Ballibarzarra [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Erreizabal [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Gure Txokoa [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Kalegoen plaza [Kaleak eta plazak]

Menditxo [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Pagozabalerreka [Errekak]

Torrekoa [baserriak / Altzola]

Zabalatorre [baserriak / Arriaga]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Ikasteko

Bertsolarien txapelketa — 1962

Sala de fiestas Gautxori

Jaietako programak — 1953/1970

Idatzia

Etxepe sariak (I. II. eta III.) — 1982/1987/1988

Lekukotza

elgoibar — Joseba _Konde Zubiaurre Elgoibar (1954)
Eskola Profesionaleko lehenengo euskarazko klaseak; programazio-lengoaiak euskaratzen

—Mekanikara bueltauta, nere lankidiak, euskerazko adarrian, bazauden. Karlos Ansola. Horrek ematen zaban matematika finanzierua. Nik kontabilidadia ematen naban bezela. Gero Mariasun etorriko zan, baiņa uste dot beranduau dala.

—Orduan hasi ziņan lehenengua euskeraz emoten...

—Kontabilidadia bai. Eta hau, Karlos, bestia.

—Bixok. Zuek izan ziņazien...

—Bai.

—... Mekanikan euskeraz zeozer emoten hasi zian lehenenguak.

—Bai. Baiņa copyright-a ez daukat, e! Ez dakit seguru-seguru, baiņa baietzian nao. Eta horrek zian 5 urte; orduan, jun giņan urtetik urtera. Hasi giņan “preparatorio” eta 5.enera allegau giņan. Preparatorio zien... [...]

Elgoibartarren esanetan


Aita Agirreko eskola zaharra. XX. mendearen hasieran.

Ni ez nitzan jun eskolara. Bakarrikan andra zahar batena jun nitzan eta han ikasi naban dotriņia. Besterikan nik ezer ez dakitt. San Lorentzon bazaguan eskolia… gizon txiki bat egon zan maixu, kanpotik etorrittakua eta eskolako ganbaran egoten ziran danak, neska koxkorrak eta mutil koxkorrak, danak alkarrekin.

Juliana Zubizarreta Gurrutxaga

Hamar urtekin jun nitzan lehenengo aldiz eskolara, hamaika urte arte. Gero esnia kalera eruaten genduanez, bide batez, kalian hasi nitzan Don Erasmoren eskolan. Baiņa komulgau nitzanian, kanpora. Don Erasmo zan maixua, eta gaur egun Armueta karnizerixia daguan tokixan zaguan eskolia. Lelengo San Lorentzoko eskolan egon nitzan eta gero kalian. Ume mordua juntatzen giņan orduantxe eskolan, 50etik gora bai. Maixua Txanbolinen aittita zan, Silivestro Ansola. Dotriņia, letzia, idaztia... ikasten gendun hantxe. Kontuak eta itxen nik ez naban ikasi. Baserrixan beti egoten zan lana animalixekin, eta etxeko gaztiena nitzanez, holako txutxerixak nik egitten nittuan. Beste prioridade batzuk zauden orduan.

Mariano Elustondo Aizpiri

Nik eskola publikuetan ikasi naban Aita Agirre plazan. 14 urtera arte. Publiketan urte birekin hasi nitzan, lehenengo parbuluetan eta gero, 6 urterekin, gora. Behian, edifizio berdiņian, parbuluak zaguazen. Gero, 14 urterekin, Eibarrera jun nitzan kontabilidadia ikastera. Ordubete egitten gendun egunian, jun ta etorri egitten gendun. Urtebete edo egongo nitzan Eibarren ikasten. Akademia baten ikasten naban. Trenian juten giņan. Orduan Eibarrerako biajia 45 zentimo izaten zan: jun eta etorri.

Rosa Unzueta Iriondo

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


A(HA)LA: Aurretik aditz partizipioa duela. Eurixa bota a(ha)la ari du. / Dirua, irabazi a(ha)la gastatzen jok Andresek.

BERAKATZ, berakatza: Ajo. Berakatza baiņo fiņagua izan: Oso pertsona finengatik esan ohi da.

ESOLA, esolia: Itxiturak egiteko erabiltzen den makila lodia.

INTENTZIO, intentziua: Intenciķn. Jua(n) nitzan hor San Antoliņ aldera ero, peskan eitxeko intentziuakiņ ero.

MAJADERO, majaderua: Majadero. Medikua ere etzan da, majadero bat. Adarra jotze aldera esan tzidan laster hilko nitzala.

POTROJORRAN EGON: Lgart. Arrunk. Ezer ez egitea. Ori beti jagok potrojorran. Etxok kolpe zorririk jotzen egun guztian.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Astuak aza artian baiņo gehixago gozau: Norbaitek zerbaitekin asko gozatzen duenean adierazteko.

Erretolikia euki: Meter la chapa, el rollo.

Hautsak kendu (norbaiti): Norbait astindu.

Lan-trukez (afaldu, bazkaldu): Lana egitearen truke jan. Baita Tripa-truke ere.

Saltsan ibilli: Saltsa guztixetan sartuta ibiltzen dok gure semia! Eztok, ez, geldik egotekua! Saltsa guztixetako perrejilla dok hori.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Bataioak
Euzkel-izena.— Euzkadi, 1933-01-14 | Aixerixa
Kirola - Herri kirolak
Kultura - Musika
Txistulariak.— El Día, 1930-11-26 | Ixaka
Politika - Ekitaldiak
Deun Mikel.— Euzkadi, 1931-10-01 | Atxolin
Erlijioa - Jaiak
Deun Andoni.— Argia, 1934-06-24 | Aixerixa, Mirentxu


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala