Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

San Antolin etxabe batera eraman zuten

San Antolingo ermita bota egin zuten autobidea egiteko. Etxebizitza batzuen etxabean dago orain santua.

-San Antolin, oso edarra zan han ermitta aldia San Antolin.

-Autopistiakin kendu egin eben?

-Bai.

-Eta ez zeben egin iguala?

-Bueno, beste bat dago, baina etxe haundi bat hor eginda, etxian azpixa. Entenditzen dozu? Elizia dago...

-Orduan San Antoliñen ermitta hori oin dauela esan dozu dagola etxe baten azpixan?

-Etxe baten azpixan. (gizonak berba egiten du). Alderdi baten dago tabernia eta bestian dago, eliza eitten da.

-Ermittia?

-Bai ermitta. Hantxe dao San Antolin. Meza hantxe ematen dabe ta hantxe dao oin San Antolin.

-Lehengo lekuan dago?

-Ez, pixka-pixkat apartetxuao. Hurrian baiña apartetxuao, pixka apartetxuao. Autopistan azpixan dao hori oin dauana. Ta lehen zauana aurrerao, pixkat aurrerao. Zan ermittia, aldamenia etxia, ta zan ermittalde polit-polit bat. Eta gero autopistia etorri zan eta eliminau zaben dana. Eta oin han rotondia, San Antoliñen han rotondia-eta badao, ba hantxe zan elizia. Ta gero rotonda bat ein zaben han eta ya eliminau zan...

Bentura Arrieta Bergaretxe (1925)

Arriaga bailarako Irabaneta baserrian jaio zen. 10 anai-arrebatatik bederatzigarrena izan zen bera. Bi ahizpa gerra denboran hil zitzaizkion gaixotasunen ondorioz. Aita etxekoa eta ama Arriaga bailarako Zabalatorre baserrikoa zen. Aita hargina zen, zubigintzan eta beste harlanetan aritutakoa. Elgoibarko herrigunera ura eramateko lehen obra berak egin omen zituen. Etxetik 2 kilometrora zegoen Altzolako eskolan ikasi zuen, Altzola eta Mendaroko beste ikasle batzuekin. Eskola bukatu eta etxean geratu zen, harik eta 26 urterekin Olazarragara ezkondu zen arte etxeko Iñaxio Esnaolarekin. Sei seme-alaba izan dituzte. Baserriko bizimoduari buruzko azalpen ugari ematen ditu.

Toponimia


Toponimoak

Agirrejaunzuri [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Antsolaerdikoa [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Artetxe (desagertua) [baserriak / Urruzuno]

Bizkotxa [baserriak / Arriaga]

Galbarrategierreka [Errekak]

Iturburutxabola [baserriak / Urruzuno]

Lerun kalea [Kaleak eta plazak]

Olasope kalea [Kaleak eta plazak]

San Pedro kalea [Kaleak eta plazak]

Urkieta (Urkitza) [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Martin Txilibitu — 1967

Euskara gaur — 1971

Jaietako programak — 1953/1970

Etxegiña bertso-paper lehiaketa — 1990 (1981/1990)

Xalupa

Trinitateetako umeen danborrada — 1975

Lekukotza

elgoibar — Itziar _Agirregomezkorta Laka Elgoibar (1956)
Elgoibarko Izarra; Olentzerorekin kantuan; Juan Igartuaren abesbatza

Bueno, hor, ni gehienbat juaten nitzan gero ya Elgoibarko Izarrara, bueno, elkartera, dantza-taldeko arduradun moduan-eta juaten giñan. Elgoibarko Izarra elkartean zeuden talde desberdiñak; gu dantzatik juango giñan. Ez dakit. Orduan ere hasi giñan, klaro, Gabonetan Olentzeroarekin irtetzen giñan kantuan. Eta hori dala-ta, hortarako ensaiatzen hasi giñala edo, Elgoibarko –bueno, orduan uste dut, ez dakit, unibersidadeko… Madriden-edo uste dot zauala– Juan Igartua –elgoibartarra zan– hasi zan gure ensaiotara etortzen. Bera asko mobitzen zan kanpuan – atzerrian eta– eta talde bat, koro bat, abesbatza bat zeratu nahi zuela. Eta, bueno, sortu genun holako koro bat edo. Bueno, oso ausartak giñan. [...]

Elgoibartarren esanetan


Herri kirolen erakustaldia, Tomas Zubizarreta
mediku jaunari egindako omenaldian. 1948 urtea.

Nazio maillako epaille izan nitzan idi-probetan. Herri Kiroletako Gipuzkuako Federaziotik idi-probetara, aizkora txapelketetara... bidaltzen giñuezen. Gogoratzen naiz, behiñ, Azpeittixan, aizkora txapelketa batian, ez niñula parte-hartzaille batek gogobetetzen. Horregatik, honako hau esan nion: «Aizu, ez badozu gogorrago lan egitten probatik kanpo laga biharko zaittut. Eta neure buruari esaten nion: «Honek kaskarreko bat ematen baditt, K.O. lagako nau! Orduan erabaki naban ez nitzala iñungo probatan berriz ere epaille izango. Gauzak gaizki juan leikezela ikusi naban, eta harezkeroztik, ez naban harekin zerikusirik izan nahi. Tongo ugari izaten zan proba haretan; azpijoko asko izaten zan. Idi-probetan, adibidez, likidoren bat botatzen zeben harrixak juan bihar zaban lurraren gaiñian, azkarrago juateko, edo ez korritzeko. Sasoi hartan oso iruzurgilliak izaten ziran. Honelako gauzak goizaldian edo gabian egitten zittuen.

José Gurrutxaga Ondartza

Emakumiak ez zaben batere kirolik egitten, ezta pentsau Garai hartako pentsamoldia oso desberdiña zan, eta rak batzuek izan ezik, emakumiak ez zaben kirolik egitten. Gaur gozamena da.

José Gurrutxaga Ondartza

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


AHOPIAN: Ahopian berba egin: Isilka berba egin.

BERDURA PLAZA, berdura plazia: Merkatu plaza. Plaza de mercado. Eta hor, lehen oillua oso karua zan, nik basarrittikan ekartze nittuan oilluak, asko, edarrak, hona berdura-plazara. Geuk etxian ez genduan jaten, jate(n) genduan San Pedruetan da, Gabonetan da, baiña, bestela, saldu ein bihar zan diru pixkat hartzeko.

ESTAZIO, estaziua: Tren geltokia. Estaziora bultuak eruatera ere bai; eta hola ibiltze zan; (...) da han janaldixa ero eitxe zeben, Butronguan, gero estaziora juan, eta lasai hartzeko trena, Durangora.

IPURTERRE, ipurterria: Adj. Pertsona zazpikia, jenio txarrekoa.

MAKETO, maketua: Zentzu gaitzesgarrian esaten zitzaien Euskal Herrira kanpotik etorritakoei. Belarrimotxa ere bai.

PREGUNTAU: DIO aditza. Preguntar. Eta etorri, eta ein bueltia, eta aber ixilik dauren preguntauko dizu.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Arrokerixa haundirik be ibilli: Zer moduz zabiz? Arrokerixa haundiri(k) pe, motell! Beti badaukat miñen bat.

Egingo nuke ...: Apostu egingo nuke ... Ikus Lepua egiñ.

Haizia euki ... zeozer egitteko: Zerbait egiteko asmotan egon. Eta Julianen partetik ointxe ere, elitzake etorriko, baiña nik usten dot guriak dakala haize haundixa ona etortzeko.

Keiana egiñ: Joan eta ez itzuli. Hi, Patxik oiñ ere keiana eiñ jok!

Porrua sartu: Zirixa sartu-ren zentzu berarekin erabiltzen da, gutxiago beharbada.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Ezkontzak
Ezkontza.— Euzkadi, 1931-05-27 | Atxolin
Kirola - Lasterketak
Laisterkariak.— Argia, 1935-09-29 | Aixerixa, Mirentxu
Kultura - Antzerkia
Politika - Hauteskundeak
Erlijioa - Ekitaldiak
Eleizkizunak.— Argia, 1935-10-20 | Aberri, Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala