Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

Ahizpa, raketista; Elgoibarko raketistak

Juanaren ahizpa, Maria, raketista izan zen. 15-16 urte zituela Bartzelonara joan zen pilotan egitera. Gero, Madrilen, Kanarietan eta Mexikon ere ibili zen. Maria mexikar batekin ezkondu zen, eta ia 50 urte egin zituen Mexikon. Elgoibarko beste raketista batzuk aipatzen ditu: Angela Juaristi, Felisa Muguruza, Juanita Arrillaga eta Maria Arrillaga.

- Zuri txokau zizatzun nik ahizpa raketistia naukala esatiakin, ezta?

- Bai, neri e san zostazun baiña honeri ez. Ze euki zeben harek ahizpia raketistia.

- Nik euki neban, bai.

- Ta esan ostazun munduan zihar ta ibili zala.

- Bai, bai. Asko. Hamabost-hamasei urtekin atera zan Barzelonara, gero jokatu zeban zerien, Madriden ere jokatu zeban, ta gero Kanariasera juan zan ta azkenengo, Kanariastikan kontratau zittuen, Mejikora juan zan. Baiña orduan pelotari asko zauan! Elgoibarren ere bazauden Angela Juaristi, Felisa Muguruza, Juanita Arrillaga, Maria Arrillaga, guria Maria Txurruka.

- Ta horreik danak itten auen raketiakin?

- Danak, danak. Eibarren pelotari asko zauan.

- Baiña raketistak orduan.

- Raketistak.

- Eta zure ahizpiori Mejikoraiño juan zan.

- Bai.

- Ta han zenbat denpora in eben?

- Ba, han egin zituan berrogeta hamar urte ixa.

- A, ezkondu ta dana bertan?

- Ezkondu berandu in zan baiña, berandu ezkondu zan. Ezkondu zan.

- Mejikar batekin?

- Bai.

- Kontxo!

- Italianuen semia zan,

Juana Txurruka Osoro (1928)

Sallobente-Ermuaran auzoko Orraindi baserrian jaio zen. Aita etxekoa eta ama auzo bereko Aozar baserrikoa zen. Aita bi bider ezkondu, eta Juana bigarren ezkontzatik jaio zen. Bederatzi anai-arreba izan ziren. Auzoko eskolan ikasi zuen seitik 12 urte arte. Maria, Juanaren ahizpa, raketista profesionala izan zen. Mexikora joan zen jokatzera, eta bertan ezkondu zen. Juana asko bidaiatutako emakumea da. Gelasoro (Gelatxo) baserrira ezkondu zen, Bizkaiko Munitibarretik etorritakoa zen Pedro Bollarrekin. Lau seme-alaba izan zituzten.

Toponimia


Toponimoak

Aiastia (San Migel) [Baserri auzoak]

Antxusietagoikoa [baserriak / Urruzuno]

Aubiaerreka [Errekak]

Caballeroren txabola [baserriak / Urruzuno]

Garagartzaerrota [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Izarpeko txabola [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Lizundiaerreka [Errekak]

Olazarraga [baserriak / Aiastia (San Migel)]

San Roke kalea [Kaleak eta plazak]

Urondo [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Mintzamena lantzen 1 — 1980

Txitxilibakio — 1986-12

Hitzaldia euskaraz - Ongarri — 1972

Mugetan (Hasier Etxeberria) — 1989

Bernabek sortutako materiala euskara praktikatzeko

Txalupa

Lekukotza

elgoibar — Sebas _Larrañaga Uriguen Elgoibar (1956)
Txitxilibakio aldizkaria eta etxez etxe banatzen ziren binetak

—Eta lehen esan dozu Txitxilibakio aldizkarixa. Zer zan?

—Sebas: Elkartzen giñan han, Loriton, eta gure helburua zan –izango zan Elgoibarko Izarrako kultura, euskera… kultura taldia izango zan, ze Kristina ere bazauan, Agustin Gorostiza...– helburua zan herrixan aldizkari bat edo rebista bat azaltzia, baiña euskeraz, ez zauana, herri-maillakua.

—Itziar: Ez zan idazmena bultzatzea ere? Edo...

—S.: E... baiña gehixau... Bueno... ze azken baten idazten zebenak gure lagunak, ezagunak zian, pin-pin-pan. Eta Txitxilibakio jarri genion izena, ba, hemen behartsu bat etortzen zanian, Sakamantekas biharrian, Txitxilibakio. “Txitxilibakio ipiniko diou?” ta Txitxilibakio. Ta horrekin lotuta hasi giñan pixka bat... [...]

Elgoibartarren esanetan


Joxe Odria eta lagun batzuk, Arraian (Burgos)
ehizean ibili ondoren. 1949 urtea.

Arrantzan ere ibilli izan naiz ni. Aittarekin juaten nitzan errekara barbuak hartzera. Hartu eta gero etxeko fregaderan garbitzen genduzen. Oso goxuak izaten ziran Deba ibaixan hartzen genduzen arraiñak.

Ventura Agirregomezkorta Ibarluzea

Ni arrantzan ez nitzan ibiltzen, baiña nere aittak adibidez ez zakixan igerixan, baiña eskailluak hartzen ibiltzen zan Deba ibaixan. Eskailluak hartzen afizionaua zan nere aitta. Eskirolakin hartzen zittuan. Makilla luze bat zan, eta haren puntan telazko sare bat jartzen zaben, koladoria bezalako bat. Eta batzuetan aittakin jun izan nitzan, baiña bestela nik ez nakan afiziorik arrantzarako, ez arrantzarako, ez ehizerako.

Markos Arregi Iriondo

Mendira askotan juaten giñan, Mendaroko kobazuluetara eta hola juaten giñan kuadrillan. Jeneralian jaiegunetan juaten giñan, batiz bat, uda partian. Eguna pasatzera juaten nitzan lagunekin, pasiaran.

Teodosia Iriondo Garate

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


APROBA, aprobia: Prueba. Bueno, ez zaitxezte estutu, hola ta hola aprobia eingo dogu ta.

DESKANTSU, deskantsua: Atseden. Descanso. Egunian zihar? Ze eingo dot, ba, ezetarako ez naiz ta; ezer ez oiñ, etzanda egoteko gogua besterik ezer ez: deskantsuan ondo, ohian.

GELDITTU: DA aditza. Geratu ere bai. Eta, holaxe, ba, hamentxe Barrutianian gelditxu zan ostatuan.

KARGAU: DU aditza. Arrunk. Emakume bat haurdun geratu edo norbaitek utzi. Kargauta laga jok nobixia.

NOIZ EDO NOIZ: Alguna vez que otra. Ikus BEHIÑ EDO BEHIÑ.

TOMA!: Interjekzioa. Horrek anaixok gaztetan etxaudezak larre motzian ohittuta, eta toma eitten jauek lanari!

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Are-makillia baiño okerragua izan: Sororako areak duen makila okerra da. Ikus Akerran adarrak baiño okerragua izan.

Diranak eta ez diranak esan: Sekulakoak esan.

Gu baiño hobeto daguana, eztago gaizki!: Oso ondo daudenek esan ohi dute.

Kate motzian lotu: Askatasun gutxi utzi norbaiti. Kate motzian lotu jok andriak Patxi.

Piparrik ez jakin (entendidu): Ezer ez jakin.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Ekitaldiak
[...].— El Día, 1931-03-20 | Aixerixa
Kirola - Futbola
Ostikolariak.— Euzkadi, 1934-05-13 | Aixerixa
Kultura - Literatura
¡Entzun...!.— El Día, 1930-11-06 | Aberri
Politika - Ekitaldiak
Itzaldiak.— Euzkadi, 1931-05-27 | Atxolin
Erlijioa - Jaiak
San Juan eta San Pedro.— Argia, 1936-07-05 | Ixaka, Mirentxu


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala