Ermandadeko kontabilitate makila.
-Aber, esplikau, esplikau zela dien?
-Bueno ba hemendik hona urtebeten aldia dao. Ta hurrenguan hamendikan oin hurrengo jungo bagiņa beste urte baten ba hamen beste koska-illera bat azalduko zan goittik behera.
-Koska-illara bakoitza urte betekua?
-Bai, eta honek, txorta bakoitzak esan nahi dau basarri bakoitza, hau basarri bat, hau beste bat, hau beste bat, hau beste bat. Hau da basarrixa, ta igual urte baten eukiko dittu sei behi eta hurrenguan igual lau edo hiru edo. Eta orduan honen parian hamen izango zan ba hirukua ipiņi. Ta holaxe. Ta kuotia ere ba hoixe kobratzen zan. Zenbat koxka etaratzen zien kutxilluakin hainbesteko kuotia. Hainbeste behi hainbeste kuota. Eta gero akaatzen bazan ba kobrau eitten zan, ez dakit zenbat kobrauko zan baiņa.
-Tasaziņua, ezta?
-Bai, bai.
Sallobente-Ermuaran auzoko Parapan baserrian jaio zen. Aita zuen bertakoa eta ama, berriz, Azkoitiko Madariaga auzoko "Luarixe" (Luberiaga) baserrikoa. Zortzi anai-arreba ziren, bera laugarrena. Zortzi urterekin hasi zen eskolan, baina hamaikarekin utzi egin behar izan zuen etxeko lanak egiteko. Hamalau urterekin peoi lanari ekin zion Eibarren; gero Orbea bizikleta lantegian eta Elgoibarko Sigman ere jardun zuen. Elgoibarko Jarbe lantegian doitzaile lanbidea ikasi zuen. Bertan bederatzi urtez jardun ondoren, lantegiko beste hamasei langilerekin Danobat makina-erreminta lantegi berria sortu zuten, geroago kooperatiba bihurtuko zena. Euskarazko klaseak hartu eta eman ere egin zituen, harik eta beste lagun batzuekin Elgoibarko Ikastola sortu zuten arte. Urtebete geroago, Elgoibarko Izarra euskara elkartea sortu zuten. Lolita Canales elgoibartarrarekin ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituzten.
Aizkorri kalea [Kaleak eta plazak]
Aranbeltz [baserriak / Urruzuno]
Azkarate [baserriak / Sallobente-Ermuaran]
Egigurentxiki (Eguentxiki) [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]
Gelasoroerrota (Gelatxoerrota) [baserriak / Sallobente-Ermuaran]
Jibraltartxiki [baserriak / Sallobente-Ermuaran]
Maalako parkea [Kaleak eta plazak]
Orraindi [baserriak / Sallobente-Ermuaran]
Seigazteak [baserriak / Azkue (San Roke)]
Urruzunoerreka [Errekak]
—84 inguruan jarri ziala euskera-ereduak. Ez?
—A! Ereduak, klaro. D eredua... Bai, bai.
—A, B, D... 84 inguruan.
—A, ba, igual bai. Igual bai. Txikixak D eredua zan, Haur Hezkuntza D eredua zan. Ta bestia... bestia, klaro, gero A izan zan... A da...
—A erderaz.
—Dana erderaz. A! Orduan ez. B. B. Gu giņan B. Osea, txikixak, D, Haur Hezkuntza D, eta bestiak B. B. Zan B. Bai, bai. Hori da. B. Dana euskeraz, baiņa, bueno, gero matematika erderaz emoten zeben. Gizarte-ta ez, gizarte euskeraz ta…
—Bai, pixkat Herri Eskoliak euki izan daben eredua, ez, gure epokan. [...]
Joxe Gurrutxaga eta bere familia,
Urkiri baserrian, 1930 urte aldera.
Gu guztira hamaika anai-arreba izan gera, eta lo egitteko orduan bi oheko habittaziuak baldin baziran etxian, lau sartzen giņan bakoitzian, gitxienez biņaka.
Markos Arregi Iriondo
Maiorta basarrixan ez genduan atia giltzakin ixten ertetzerakuan, ezta pentsatu ere! Orduan ijitto asko ibiltzen zan, baiņa guk ez genduan iņoiz ixten. Giltz bakarren batzuk egongo ziran orduan. Itxi egitten zan atariko atia, eta gero zakan burdiņ bat hatzaparrakin atia zabaltzeko ibiltzen zana. Burdiņ hori zulo baten sartzen zan. Trankia esaten zitzakon.
Mariano Elustondo Aizpiri
Guk tabernia gendukan San Inazio kalian (gaur egun Trenbide kalia), eta beti egoten zan familixako baten bat bertan. Hala ere, ertetzerakoan beti ibiltzen gendun giltza.
MĒ Rosa Unzueta Iriondo
Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]
Atal bakoitzari buruzko informazioa:
AJE, ajia: Resaca. Ikus BIXA(RA)MONA. Bart gustora ibilli nitzuan, baiņa gaur demaseko ajia jaukat!
BI(D)ETXUR, bidetxurra: Bidezidor. Atajua ere bai, nahiz gutxiago.
ETORRI HAUNDIKUA IZAN: Bertsotan puntuari legez heltzen diona izaten da etorri handikoa. Hortik kanpo, izan daiteke txantxei azkar eta egoki erantzuten diena ere.
IXO: DU aditza. Eio. Moler. Hemen bajauan, baiņa garixa ixotzekorik ez.
MARTINGALA, martingalia: Treta, artimaņa, martingala. Ze martingala asmatzen a(r)i haiz oiņ ere soldautzatik libratzeko?
SA(G)ARDAUA: Sagardoa.
Arantzarik gabeko arrosarik ez egon: Ikus Aldapa(rik) gabeko laurik ez egon.
Daukanak eta ez daukanak (esan, etara, ...): Denetarik (atera, esan...). Baiņa euren borondatez eitxen debe; idixa ez, idixa obligau eitxen debe, han lotuta ipiņi eta aida, daukanak eta eztaukanak etara, baiņa bestia borondatekua da.
Gosiantzako ogi sikurik ez egon: Gose denak edozer jango lukeela adierazteko erabiltzen da. Gosiantzako etxa(g)ok ogi sikurik.
Kanpuan uso, etxian otso: Etxekoei ez hainbeste, baina kanpokoei ondo egin ezinik dabiltzanengatik esateko. Berdintsu hau: Kanpolarrosia izan.
Pikutara bialdu: Mandar a freir espárragos. Ikus Atzetik hartzera bialdu.
