Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

"Ni naiz bertsolaria" bertsoa

Gaztetako bertsoa: "Ni naiz bertsolaria" kantatzen du.

-Neskatillatxua ziñanian kantatzen zeben bertso bat...

NI NAIZ BERTSOLARIA

Ni naiz bersolaria

Artxiolakua

nere kontrarixua

Zuanetakua (zuenetakua?),

nahi dabena etortzeko

Gipuzkuakua

orduan joko-gu

kitarra majua.

Maria Ormaetxea Iñarra (1916)

Eibarko Iraegi baserrian jaio zen, zazpi anai-arreben artean. Ama bertakoa zuen eta aita Aramaioko Kerizti baserrikoa. Bertso kantaria izan da bizi guztian, aita Julianek irakatsita. Hogeita hamar urte zituela, Elgoibarko Aizpizkarbekoa baserrira ezkondu zen, bertako Casto Agirregomezkortarekin. Hiru seme-alaba izan zituzten.

Toponimia


Toponimoak

Aizkorri kalea [Kaleak eta plazak]

Aranbeltz [baserriak / Urruzuno]

Azkarate [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Egigurentxiki (Eguentxiki) [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

Gelasoroerrota (Gelatxoerrota) [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Jibraltartxiki [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Maalako parkea [Kaleak eta plazak]

Orraindi [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Seigazteak [baserriak / Azkue (San Roke)]

Urruzunoerreka [Errekak]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Eskutitza — 1970

Ehun galdera, Eibarko AEK — 1992

Mikelen baserria

Lehortean (Gotzon Garate) — 1980

Koldo Mitxelenari gutuna — 1956

Etxegiña bertso-paper lehiaketa — 1990 (1981/1990)

Lekukotza

elgoibar — Itziar _Ajuria Garate Elgoibar (1924-2023)
Gerragatik eskola urte bat galdu

—Zenbat urte eskola aurrian?

—Seirekin uste dot ateratzen giñala. Bai.

—Gero ya haundixen eskolara?

—Gero goixan zerian, hor oin Padre Agirre da baiña behian zeuden parbuluak eta goixan lelengo mailla edo, hamalau urte arte. Gero guk galdu gendun, hamahirutik hamalaura galdu gendun gerriagatik urtebete, kurso bat. Eta gero utzi ziguten guri hamabost urte arte. Urte haura galdu gendulako gu egon giñan hamabost urte arte.

—Eta orduan zuk justo hamabi urte gerria hasi zanian.

—Bai, hamabi urte. [...]

Elgoibartarren esanetan


San Antolin baseliza auzotarren
biltokirik garrantzitsuena izan zen.
1972an bota egin zuten, autobidea egiteko.

Txiki-txikittatik mezetara juten ikasi genduan, ohittura hori hartu genduan eta orduan mezetara ez jutia zan pekatua. Gure etxian, gaiñera, mezetara juaten ez bagiñan... bueno! San Lorentzoko ermittara juten giñan mezia entzutera. Parrokixara gitxi, hillaren lehenengo barixakuetan. Gazte denporan Don Satur Campos zan San Lorentzoko apaiza. Ondarrutarra zan. Eta tartamutua zan pixkat eta Ebanjelixua edo esplikatzen hasten zanian, ezin izaten zaban pronuntziau ondo, eta lotsatu, gaiñera. Lehen, abadiak mezia aurrera begira ematen zaban; oiñ arpegixari begira ematen dabe, baiña lehen ez.

Joxe Gurrutxaga Lizarralde

Domekero parrokixara juten nitzan mezetara, goizeko bederatziretan. Orduan mezia egoten zan sei t’erdixetan, zazpi t’erdixetan, zortzi t’erdixetan eta bederatziretan. Gero, hamar t’erdixetan, Meza Nagusixa. Hori domeketan. Lan-egunetan sei t’erdixetan, eta bederatziretan ere bai. Astian, sei t’erdixetakora juten nitzan. Urteko ixa egun danetan juten nitzan mezetara

Teresa Aginaga Madariaga

Mezetara juten nitzan beti gazte denporan, sekula faltau gabe. Goizeko seiretako mezetara juten nitzan ni igandero. Orduan abade mordua izaten ziran Elgoibarren, sei bat edo bai behintzat. Don Jose Antonio, Don Severiano, Don Saturnino eta Don Julian gogoratzen dittut. Danak ezagutzen nittuan nik.

Ventura Agirregomezkorta Ibarluzea

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


ARGIXA BOTA: DU aditza. Encender la luz.

DINDIRRI, dindirrixa: Moquera, moquillo. Sudurretik dindirrixa daixola dabil.

GIZUR-POLTSAS IZAN: Gezurti handia izan. Gizur-poltsas haiz.

KASIK: Ia. Arratekua? Ondo. Arratekua kasik hobeto (Euskadi Irratikua baiño).

OINGOZ: Por ahora. Ez du tradiziorik gaur egun entzuten den momentuz-ek.

TRABES, trabesa: Apostua. Pelotan-eta egiten den apostua.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Bere batian ibilli (jun...): Bere batian ibilli hari, e! Formal ibiltzeko esan nahi denean erabili ohi da.

Ganbaratik sano ez egon: Ikus Burutik sano ez egon.

Jaboia eman: Hacer la pelota.

Nahikua lan euki: Zerbait egitea erraza ez denean esan ohi da.

Txitiak txixa egitterako (zeozer gertatu): Ezinezkoa den zerbait egiterakoan esaten da. Txitiak txixa egitterako amaittuko juek obra hori. Baita Oilluak txixa egitterako ere.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Heriotzak
«Arnope» ill.— Argia, 1934-08-05 | Aberri, Mirentxu
Kirola - Lasterketak
Laisterketa.— Argia, 1935-10-27 | Aixerixa, Mirentxu
Kultura - Literatura
«Murugaiñ» kanpeoi.— El Día, 1933-08-05 | Ixaka
Politika - Ekitaldiak
Alzola'n.— Argia, 1934-12-09 | Ixaka, Mirentxu
Erlijioa - Jaiak
«Korpuzti» jai ederra igaro degu [...] El Día, 1933-06-20 | Ixaka


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala