Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

Laiaketan gazte-gaztetatik bi lagunen erdian jarrita

14 urterekin laian lanean hasi zen. Hiruzpalau lagunek elkarrekin egiten zuten laian, gazteenak erdian jarrita. Soro barrenetik lurra jasotzen ere ibilitakoa da.

-Laixetan ere bai, hamalau urtekin laixetan eta.

-Ibilitta zaz laixetan?

-Laixetan? Bueno, zenbat bidar ibilitta!

-Baina ez zeunken goldarik edo?

-Goldia bai egoten zan baiņa, ze esango dizut ba... Nabua, nabua kastauaz lurra geratzen zan eta goldaketarako gitxi ta. Nabua kastauaz, kastauaz lurra laixatu eitten genduan. Ta laixetan ni ere hantxe txikixa, gaztia izen arren erdixan ipiņitta. Ezkiņetan ez, baiņa erdixan erreztxuao ibiltzen zan; han ipiņi ta hantxe.

-Osea, hiru ibiltzen zinen?

-Ba lau, hiru-lau, holaxe. Baiņa ni neska koxkorra ta hantxe.

-Horrek ekiņaldi luziak izango zien, ezta, laixan.

-Bai. Lurrai buelta eman bihar zakonian eta esportzua jo bihar izaten zan han edarra.

-Bigarrena zan laixetan...

-Laixetan ni asko eindakua naiz laixetan. Auzolanera ere junda ere bai. Auzolanian, auzuan. Koiņata geunkan hor beheko basarri batera ezkonduta, ta hara junda ta. Hor Arane, zuk esan dozun Pedron etxian lurra jasotzen ere bai zestuakin.

-Soro barrenetik.

-Bai soo barrenetik guenera ibilitta gaure.

Josefa Gabilondo Agirregomezkorta (1920)

Idotorbe (San Pedro) auzoko Egigurentxiki ("Eguentxiki") baserrian jaio zen. Bost anai-arrebatatik laugarrena izan zen. Aita etxekoa eta ama auzoko Aubia (Aubixa) baserrikoa zen. Bederatzitik 13 urtera arte auzoko eskolan ikasi zuen. Gero, kalera joan zen josten ikastera. Gerran anaia bat eta aita galdu zituen, eta honen ondorioz ama ere hil egin zitzaion. Baserrian bizi izan da beti. Urtetan, egunero joaten zen kalera esnea saltzera. Armueta baserrira ezkondu zen etxeko Antonio Arrizabalagarekin.

Toponimia


Toponimoak

Aizpizkarbekoa [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

Aranbeltztxiki (desagertua) [baserriak / Urruzuno]

Azkue (San Roke) [Baserri auzoak]

Ekaitzerreka [Errekak]

Goenaga [baserriak / Azkue (San Roke)]

Juanategiko txabola [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

Madarizurieta (Mausitxa) [baserriak / Arriaga]

Orubeazpi [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Silua [baserriak / Arriaga]

Urruzunotxiki (Laia) [baserriak / Urruzuno]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Atxo gaxoa — 1969

Umeen-deia — 1971

Asto Narru — 1969

Iturriko maitagarria — 1969

Olentzero - Ongarri — 1961

Sala de fiestas Gautxori

Lekukotza

elgoibar — Itziar _Agirregomezkorta Laka Elgoibar (1956)
Elgoibarko Izarra; Olentzerorekin kantuan; Juan Igartuaren abesbatza

Bueno, hor, ni gehienbat juaten nitzan gero ya Elgoibarko Izarrara, bueno, elkartera, dantza-taldeko arduradun moduan-eta juaten giņan. Elgoibarko Izarra elkartean zeuden talde desberdiņak; gu dantzatik juango giņan. Ez dakit. Orduan ere hasi giņan, klaro, Gabonetan Olentzeroarekin irtetzen giņan kantuan. Eta hori dala-ta, hortarako ensaiatzen hasi giņala edo, Elgoibarko –bueno, orduan uste dut, ez dakit, unibersidadeko… Madriden-edo uste dot zauala– Juan Igartua –elgoibartarra zan– hasi zan gure ensaiotara etortzen. Bera asko mobitzen zan kanpuan – atzerrian eta– eta talde bat, koro bat, abesbatza bat zeratu nahi zuela. Eta, bueno, sortu genun holako koro bat edo. Bueno, oso ausartak giņan. [...]

Elgoibartarren esanetan


Eibarko Ipurua futbol zelaia inauguratu zeneko partiduan,
Elgoibarko Klub Deportiboak aurkeztu zuen hamaikako titularra.
1947 urteko azaroaren 14a.

Neri fubola gustatzen zitzatan, eta Elgoibarko taldeko soziak giņan kuadrillako lagunak. Lehen Elgoibar eta Eibarren arteko partiduak izaten ziran, baiņa gero harek ixo egin zeben goragoko kategorixara. Burruka haundiko partiduak izaten ziran harek, eta jende asko etortzen zan ikustera, Eibartik ere bai. Anbiente ona egoten zan, baiņa batzuetan hasarratu eta dana egitxen ziran.

Teodosia Iriondo Garate

Euren futbol zelaixa izan aurretik, eibartarrak Elgoibarrera etortzen ziran jokatzera. Gogoan daukat Ipurua inauguratu zebeneko eguna. Egun hartan, Domingo Arrillagak, Eibarko medikuak, kopa bat eman zaban inaugurazio partido haura irabazten zabanarentzat. Partidua Eibar eta Elgoibarko taldiak jokau bihar zeben. Eulogio Etxeberriak, orain Bilbon jokatzen dauanaren aittittak, gola sartu zauan, eta Elgoibarrek irabazi zauan 2 eta 0. Gu Txankiaren kamioian juan giņan, Ezkurra txofer zala.
Elgoibarkuak irabazi zebenian, kamioian babestu behar izan gendun, eta korrika batian, handik ospa egin, gure kontra harrika hasi ziralako. Han geldittuz gero, hilko giņuezen.

Eugenio Diego Aranburu

Baten egin genduan partidua Lerunen, Altzolako zaharrak eta gaztiak. Rivero izan zan arbitrua. Elgoibartarra zan, eta Primera Division-eko arbitrua izandakua. Enpatau egin gendun. Etxian jendia hasarratu egin zan, zaharrak eta gaztiak. Hortxe egon zan asuntua; ama, aitta, amama... batzuk gaztien fabore, beste batzuk zaharren fabore... azkenian danak hasarre. Altzolako jende guztia juan zan ikustera. 1960 urtian edo izango zan partidu hori... Baja mordua, gaiņera, gero, eh! Hurrengo egunean lanera juan bihar, eta lanera ezin juan! Partidua kondiziuetan jokau zan; abarkekin jokau bihar zan, bestela, ostikada peligrosuak jo. Gaiņera, elurra egin zauan.

Juan Lariz Garate

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


AMAIERA, amaieria: Akaberia eta bukaeria baino erabiliagoa. Bukaera.

BOTA A(HA)LA: Bota a(ha)la jardun (eurixa): Ez gaittuk ertengo, eurixa bota a(ha)la ari jok eta! Ikus Goixan-behian sarrera.

FOTO, fotua: Erretratua gehiagotan. –Bai, bai (...) Ni mehe-mehia, iher-iherra, berde-berdia nitzan ni! Hor daukat fotua, erakutsiko (d)izut gero.

JO TA SUA: ĄDale que te pego!. Eta hor kriston erromerixia, frontoia bete-bete jente egote(n) zan han dantzan, jo ta sua.

MUTILZA(HA)R, mutilza(ha)rra: Soltero. Chico viejo. Mesprezuzko zentzua izan ohi dute bai mutilzahar-ek eta bai neskazahar-ek. Soltero / -a ere erabiltzen dira, erabilera neutroagoan.

SEKO: (Dormir / caer dormido) profundamente. Seko geldittu dok lotan.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Baria baiņo motelagua izan (... motelago ibilli): Oso motela izan, oso motel ibili.

Ezeren okerrik ez bada...: Zerbait eragotziko duenik gertatzen ez bada. Han izango gaittuk, ezeren okerrik ezpada.

Inpernuko diabrua baiņo txarragua (gaiztuagua) izan: Oso gaiztoa izan. Baita Inpernuak ere etxok hartuko!

Makilla saldia eman: Egurtua eman. Makilla saldia eman dio aittak semiari.

Txakurra eta katua bezela ibilli: (Bi lagun) ondo ez konpondu, beti liskarretan ibili.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Diru biltzeak
«Kirikiño» aldez.— El Día, 1931-01-30 | Aberri
Kirola - Pilota
Gure kirola.— Euzkadi, 1931-12-25 | Aixerixa
Kultura - Dantza
Dantzaketak Euzkadi, 1934-09-01 | Aixerixa
Politika - Hauteskundeak
Auteskundiak.— Euzkadi, 1931-03-26 | Aixerixa
Erlijioa - Jaiak
Aste Deuna eta Berpizkundea.— Euzkadi, 1935-04-26 | Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala