Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

"Gabon jaixetan" kanta (1)

"Gabon jaietan" kanta.

1

Gabon jaixetan etxera joanda

lendabiziko berbia

ama etortzen jata atera

hemen da nere semia,

Bilbo aldetik irabazian

pasa da urtebetia,

honek dirua ekarriko dit

badaukat esperantzia.

Ez dezu euki espero txarra

neure amatxo maitia.

2

Amai atzera kontestau bihar

neuk daukat asko penarik,

Bilbao aldetik aspaldi hontan

ez degu irabazirik.

Patronalak ere karuak eta

erdixok lanik gaberik,

trena pagauta etxait sobratu

txakur txiki bat besterik,

hobe zenduen ein ez bazendu

neure moduko semerik.

Maria Ormaetxea Iņarra (1916)

Eibarko Iraegi baserrian jaio zen, zazpi anai-arreben artean. Ama bertakoa zuen eta aita Aramaioko Kerizti baserrikoa. Bertso kantaria izan da bizi guztian, aita Julianek irakatsita. Hogeita hamar urte zituela, Elgoibarko Aizpizkarbekoa baserrira ezkondu zen, bertako Casto Agirregomezkortarekin. Hiru seme-alaba izan zituzten.

Toponimia


Toponimoak

Altzola [Baserri auzoak]

Arostegipalazioa [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Belortzagierreka [Errekak]

Errezabal etxea (Benito baserria) [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Idotorbe (San Pedro) [Baserri auzoak]

Kortazar kalea [Kaleak eta plazak]

Mortarikaerreka [Errekak]

Pontxeraerreka [Errekak]

Upaegigoiti (Upaigoiti) [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Zirardatxikigoikoa (Ziarda Txiki Goikoa) [baserriak / Aiastia (San Migel)]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Etxegiņa bertso-paper lehiaketa — 1990 (1981/1990)

Euskal kantak — 1960

Alajaineta (Hasier Etxeberria) — 1989

Txitxilibakio — 1986-12

Eskuorria - Euskal Jaia — 1968

Diario Vasco - Gloria, Ongarri elkarteko lehendakari — 1975

Lekukotza

berriatua — Angel _Ugarteburu Meabebasterretxea Berriatua (Bizkaia) (1942)
Elgoibarko bertso eskolako saioak, txapelketak...

Urtero halaxe. Astero klasiak eman. Pasatzen dana, klaro, ez gendun mugarik jartzen. Ta, orduan, jente asko apuntatzen zan ta askotan bertso-eskola baiņo gehiago guarderia bihurtzen zan. Esan nahi dot umiak danak... eta danakain bertso-mundua... Ta ze eitten gendun? Ba kantuak ikasi. Zeranak, Bilintxek kantatu zittuenak, “Triste bizi naiz eta hilko banintz hobe” eta bestea eta… edo Txirritak kantatutako besteak eta… holan, bertsoak ikasi eta ikasi. Gero, gaiņera, Dorronsorok urte horretan talde bat alkartu giņan komeni zalako bertsoak ataratzia bere musika eta guzti, herriko tradizioan zeuden bertsoak, memorian zeudenak, eta baita ere Antonio Zabalak Hauspoan bildutako hoiek eta. [...]

Elgoibartarren esanetan


Gelan dagoen Diktadura garaiko ikasle talde baten ohiko irudia.

Eskola publikuetara jun nitzan Aita Agirre plazan. 7 bat urterekin hasiko nitzan ikasten. Lehen parbulotan ere egon nitzan hantxe bertan. Saturnino Ciaran izan zan irakaslia; horrek bai merezi zabala omenaldixa! Eskolia, ipurdixa garbittu umieri... danetarik egitten zaban harek. Gero, Pilar ikastetxia ipiņi zabenian, hara pasau giņan. Orduan duro bat pagau bihar izaten zan. 15 urtera arte egon nitzan Pilarren. Danetarik ikasi gendun hantxe, baiņa dotriņia zan printzipala. Oso ondo erakutsi ziguen dotriņia hantxe.

Ramon Maiztegi Iriarte

Aita Agirreko eskoletan Doņa Basilia, Doņa María, Doņa Adelaida eta Doņa Priscila izan ziran ezagutu nittuan maestra batzuk. Danak kanpokuak ziran, eta erderaz egitten gendun dana. Euskeraz maestriak ere ez zakixan.

MĒ Josefa Unzueta Iriondo

Oporrak izaten ziran agostuan edo, baiņa ez oin modukuak, hiru hillabetekuak eta holakorik, ez. Hillabete bat edo izango zan. Aste Santuan ere egun bat bakarrik. Ez oingo moduan, hamabost egun.

Joxe Gurrutxaga Lizarralde

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


ARMUZAU: DU aditza. Desayunar. Gosaldu ere bai. Eta hotelian trankill jan, goizian lo ein nahi dogun arte, jaiki, armuzau, gero pasiara bat eiņ, …

DISPARATE, disparatia: Gero, ba, berba batzuk, disparatiak esanez kontestau eta eitte(n) genduan.

GOI, goixa: Goixari eutsi: Animo! Eutsi goixari, motell! Pasauko jak eta ratxa txar hau!

KATONA: Kristau-ikasbidea. Eskolan, ba, katona ikixten gendun gehixena.

OKARAN, okarana: Ciruela.

TRISTURA, tristuria: Barruko tristuria: Tripetako tristura.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Atzo goizekua ez izan: Adinean nahiko aurreratua izan.

Etxia, beti eskian: Etxeko gastuak inoiz amaitzen ez direla adierazteko.

Hor konpon!: ĄAllá cuidados! Hor konpon, Mari Anton!

Lotsagarri, nabarmen laga ere bai.

Takian-potian: Sarritan, noiznahi. Estartaneko tallarra ere, berak militarizau zaban, eta gero, Bilbora ta, Donostiara ta, takian-potian juan biharra izaten zaban. Mutill fiņa bera.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Jaiotzak
Jaiotzak.— El Día, 1933-06-16 | Aixerixa
Kirola - Pilota
Pelota txapelketa.— El Día, 1934-02-16 | Aixerixa
Kultura - Zinema
Abertzaleak.— El Día, 1930-11-06 | Aberri
Politika - Udala
Uri batzar berria.— El Día, 1931-05-12 | Euzko langile bat
Erlijioa - Ekitaldiak
Bederatziurrena.— El Día, 1933-04-01 | Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala