Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

Txori izenak; mozoloa

Txori izenak; mozoloa.

- Dibujuekin.

- A! Ez dakit ezautuko [deten] hoixe. Zozua ta horrek lehen sasoi baten baiña horrek desaparezidu ein dia.

- Gitxi?

- Ez dakit zerek ein daban hori. Desaparezido. Hortxe kanpotik datozenian etortzen dia baiña ostientzin...

- Eta gabekuak, gabian eta ibiltzen diranak holakuak?

- Hori zera, euskeraz mozolua esaten diot nik.

- Mozolua?

- Mozolua. Erderaz ez dakit zela dan ere.

- Eta hontza?

- E?

- Hontza.

- Hontza? Hontza beroni uste det esaten diuela.

- Baiña zeuek ez.

- Mozolua guk baiña hontza, hontza bai, hontza.

- Entzunda bai baiña zeuek ez dozue erabiltzen hori.

- Zuk entzunda bai hontza baiña erabili ez.

- Ez, nik sekula eskuan ikutu ere ez.

- Eta gau-txorixa?

- Gau-txorixa, gau-txorixa, berorri ez dakit ez diuen esaten. Gau-txorixa beroni, gabaz beori ibiltzen da marrusaka. Bai, berorri uste dot.

- Gabian ibiltzen dian jentiari be bai ezta? Gau-txorixa.

- E?

- Gabaz ibiltzen dan jentiari be bai, ezta? Gau-txorixa.

- Bai.

Agustin Gurrutxaga Garate (1917)

Aiastia (San Migel) auzoko Berdezkunde baserrian jaioa. Aita ere bertakoa zen. Bertan bizi izan da beti. Emaztea Markina Etxebarrikoa. Gerra garaian bakarrik irten zen baserritik. Hiru urte egin zituen nazionalekin.

Toponimia


Toponimoak

Aiastia (San Migel) [Baserri auzoak]

Antxusietagoikoa [baserriak / Urruzuno]

Aubiaerreka [Errekak]

Caballeroren txabola [baserriak / Urruzuno]

Garagartzaerrota [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Izarpeko txabola [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Lizundiaerreka [Errekak]

Olazarraga [baserriak / Aiastia (San Migel)]

San Roke kalea [Kaleak eta plazak]

Urondo [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Euskera-Castellano hiztegia — 1976-01

Hitzaldia euskaraz - Ongarri — 1972

Urruzuno — 1999

Koldo Mitxelenari gutuna — 1956

Txitxilibakio — 1987-12

Estatua baten historia (Hasier Etxeberria) — 1988

Lekukotza

elgoibar — Pello _Arrieta Soraiz Elgoibar (1950)
Euskal kulturaren astea eta Urruzunori omenaldia

—Gaiñera, plataforma hoietan Euskal Astea ere antolatzen gendun urtero, euskera eta euskal kulturaren astea. Eta ekartzen gendun, ba, Juanito San Martin euskeraren inguruan, euskal historia klase zeraren bat… hitzaldiren bat emateko, euskal literatura eta abar eta abar.

—Liburu eta diska azoka be...

—Liburu eta diska azoka. Gero ez naiz gogoratzen ze urtetan zan, baiña Pedro Migel Urruzunoren urteurrena izan zan. Ez dakit jaiotzaren urteurrena izan zan... ez, jaiotzarena... edo beharbada bai edo lehen liburuarena. Eta zera antolatu gendun ere, eta guk ere parte hartu gendun horretan. Eta Euskaltzaindiko bilera udaletxian antolatu zan horren bueltan. Irratitik ere, ba, horren berri eman genduan. [...]

Elgoibartarren esanetan


San Antolineko gazteak, herriko jaietan,
bazkari bat egin ondoren. 1935 urteko iraila.

Jeneralian neskak eta mutillak ezagutzeko dantzak ziran aproposak, erromerixak. Dantzan hasi, ezagutu, alkarrekin barre pixka bat egiñ, kontuak esan, eta... orduan izaten zan basarrixetara neska laguntzia. Gaztetan, 16-18 urterekin edo, hauxe izaten zan: erromerira jun, eta illuntzian, edo goizago, etxera, basarrixetara. Inguratzen giñanian, txakurra hurbiltzen zanian ba... neskia etxera, ta buelta.

Joxe Gurrutxaga Lizarralde

Neskalagun asko euki nittun nik, denpora gitxi igual ibilli, eh! Jun igual San Migelera, juntau eta gero pentsau: urruti dago etortzeko gabian berandu, ta igual, hurrengo batian juan ez. Hurrenguan beste aldera ere bai berriz. Bastante ligatzen naban nik lehen. Altzolako neskekin gitxi ibiltzen giñan, beste herri eta auzoetako neskekin gehixago. Intimidade billa San Lorentzo aldera juten giñan, edo Mendarora. Ta Mendarotik behera, Deba aldera eta.

Juan Lariz Garate

Erre ez neban egitten. Sekula santan nere eskuan ez zan zigarrorik sartu. Eta nere gizonak ezta ere, purua bakarrik. Gu laukotia ibiltzen giñan jeneralian, koñatak eta bixok. Ta harek ere ez zeben erretzen. Neri tabakuaren usaiña ez zitzatan gustatzen.

Juliana Zubizarreta Gurrutxaga

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


AGUAZILL, aguazilla: Ez (eg)ik aparkau kotxia espaloi gañian, aguazilla etorriko jak eta.

BELTZA IZAN!: Interjekzioetan. Beltza dok, ba! Oinguan ere dana gaizki erten jakuk!

ESKUTUR, eskuturra: Gorputz atala; muñeca.

ILLUNTZE/-I, illuntzi(x)a: Atardecer, anochecer. Erreiñak ere etxekuak, ba, lan asko (d)aka umiekin. Oin ikastolara eruan bihar dittu, eta goizian eruan, eguardixan berriz jun, eta gero illuntzixan.

MAIORAZKO, maiorazkua: Maiorazgo. Baserrira ezkontzen den semea. Gu anai-arrebak han jaixo giñan, basarrixan. Eta gero, maiorazkua ezkondu zanian, gu kalera bajatu giñan, Kamiñerokora.

POTRO, potruak: Lgart. Barrabilak. Pluralean erabiltzen da normalean. Potruetaraiño jarri dok Patxi hire erretolikiakin!

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Bastante egiñ: Nahikoa egin. Bai, bai. Astia bastante ein dau, astia. Eta eskerrak horri. Oiñ ein daban eurixa ere, ba mesederakua da patatiantzako ta.

Ezetzian egon: Ezetz uste izan. —Eduardo etorriko dok gurekin oporretara. —Ni ezetzian nago, ba!

Ipurdixa berotu: Jo, jipoia eman.

Markia izan: ¡Mira que ...!, ¡Buena es esa! Markia hori dok, markia! Guk mendixan ihesi. Eta gero diar eiñ hamendikan, eta etorri etxera. Hau dok markia, hau!

Txakurrak ere ezagutu (baten bat): Oso ezaguna izan. Eztago Elgoibarren haura ezagutzen eztaban txakurrik!

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Heriotzak
Naste.— El Día, 1932-01-27 | Ixaka
Kirola - Lasterketak
Laisterketa.— El Día, 1931-01-29 | Aixerixa
Kultura - Literatura
¡Entzun...!.— El Día, 1930-11-06 | Aberri
Politika - Batzokia
Deia.— El Día, 1934-01-26 | Aixerixa
Erlijioa - Ekitaldiak
Jantzi artzia.— Euzkadi, 1931-10-29 | Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala