Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

"Coronel Franco"ren bertsoak

"Coronel Franco"ren bertsoak.

Coronel Franco ere egin dute

kartzelara sartzen hasi,

barru horretan ez omen zeban

toki ederra ikusi,

leiho batetik salto eginda

Prantzira jun zan igesi.

Orain Espaņan jan da pasean

nahi dan bezala da bizi.

Arioplano eder bat dauka

noranahi azkar juteko,

nahi dabenian Prantziara ta

igual Portugalerako,

raia (?) badaka mekanikua

makiņa-i arreglatzeko,

horrek bai badakala habilidadia

burua defenditzeko.

Maria Ormaetxea Iņarra (1916)

Eibarko Iraegi baserrian jaio zen, zazpi anai-arreben artean. Ama bertakoa zuen eta aita Aramaioko Kerizti baserrikoa. Bertso kantaria izan da bizi guztian, aita Julianek irakatsita. Hogeita hamar urte zituela, Elgoibarko Aizpizkarbekoa baserrira ezkondu zen, bertako Casto Agirregomezkortarekin. Hiru seme-alaba izan zituzten.

Toponimia


Toponimoak

Aldapa [baserriak / Urruzuno]

Armaregietatxikia (Armarietatxiki) [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Bekoetxea [baserriak / Azkue (San Roke)]

Erreketaerreka [Errekak]

Ibaitarte kalea [Kaleak eta plazak]

Kaskantebekoa [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Mokoroaerreka [Errekak]

Pedro Migel Urruzuno kalea [Kaleak eta plazak]

Txillarretxiki [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Zelandi [baserriak / Azkue (San Roke)]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Ikastola hiztegia

Trinitateetako umeen danborrada — 1975

Euskal kantak — 1960

Txalupa

Cuadernos de vascuence hablado — 1968

Aste Santua - Antzerkia parrokian — 1976

Lekukotza

elgoibar — Miren _Vallejo Arriaga Elgoibar (1923-2020)
Antzezle baten kontuak

—Bueno, ez zatzu akordaitten zuri beste hola anekdotan bat edo… zure teatro, teatro istorixak eta…

—Ni teatrora apuntadora...

—Ondo pasauko zenduen zuek […]

—Beti apuntadora eoten nitzan ni, e?

—Apuntadora? Han zerien sartuta?

—Bai. Artistia gizona zan. Ni, ni txabolan sartuta apuntatzen, txabolan.

—Zure gizona beeuen teatro mundu horretan?

—Gizona?

—Bai. [...]

Elgoibartarren esanetan


Joxe Odria, Foruen plazan egin zen dantza solteko
txapelketan parte hartu zuten beste batzuekin batera.
1946 urteko San Bartolome jaiak.

Nik betidanik izan dot zaletasuna panderua jotzeko. Eta irratixa entzunda asko ikasi naban. Ez nitzan jun sekula panderua jotzen ikastera. Nere kasa ikasi naban. Ama ona nakan, umiak zaintzen zidazen batzuetan, eta ni erromerixetara juten nitzan gizonarekin. Nik panderua jotzen naban, eta gizonak dantza egin.

Juliana Zubizarreta Gurrutxaga

Dantzan ikasi naban. Premixotan eta ibiltzen nitzan dantzan ni Maite Vallejo eta herriko beste lagunekin. Elgoibarko Udaletxeko plazan ere egitten zan, eta dozena bat pareja ateratzen giņan dantzan egittera.

Joxe Odria Osoro

Dantzan gitxi ikasi naban, pixka bat erromerixetan. Lehen musika soltia entzuten zan, trikitixa eta holakuak. Hori zan nik gogoko nauana.

Juan Lariz Garate

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


BATEK JAKIN: Batek daki! Auskalo. Batek jakik noiz etorriko dan elurra aurten.

ERRUBERAN EGIŅ: Lgart. Masturbarse.

HORRAITTIO(KAN): Aurkaritza lokailua. Horratik. Hor diru mordua aurrerauko (d)ozue, horrattiokan!

LEKUTAN EGON!: Urruti egon, espazioan eta denboran. Enfatikoa. Lekutan jagok agostua! Ahiztu juat ya! / Eske, pentsau, Melillaraiņo jun ein bihar da, e! Lekutan dago haura!

PIŅU(D)I, piņu(d)ixa: Pinar. Piņuixekin gaur laguntasun haundixa jaukek basarrixan.

USAU: DU aditza. Ezagutu; erabili. –Basarriko bizimodua gustatze(n) jatzue zueri? –Bueno, gustau bai. Beti hauxe usau dogu ta, badakizu. / –Ardixa ere esate(n) diue batzuk, ardixa. Nik eztot usau nik hori. Arkakosua, bai.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Behia jo; behia jota (egon): Erori; hauts egin. Baita, zabalkuntzaz, desmoralizatu ere. Hor basarrixa oiņ behia jota dago. / Jo jok behia gure Patxik!

Gabetik goizera: Azkar, bat-batean. Gero, eztakit zer enfermedade harrapau ziuen, eta jota gabetik goizera, jota.

Itxuen herrixan, tuertua nagusi: Zerbaitetan maila onik ez dagoenean, nagusi izaten erraza dela adierazteko.

Mutilletan egiņ: Ligar con chicos.

Txatxaria (izan, euki, ibilli...): Fundamento. Hori dok, hori, txatxaria!

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Lana
Negarra.— Euzkadi, 1933-07-09 | Aixerixa
Kirola - Herri kirolak
Idi probak.— Euzkadi, 1932-02-04 | Atxolin
Kultura - Musika
Txistulari.— El Día, 1931-07-18 | Ixaka
Politika - Hauteskundeak
Erlijioa - Ekitaldiak
Eleizkizunak.— Euzkadi, 1935-06-05 | Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala