Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

Oinetakoak

Abarketekin joaten ziren erromeriara. Beste oinetako klase batzuk: ponpoedun zapatilak, gomazkoak, larruzko zapatak...

-Abarketekin ala zapatekin zuek?

Nati: -Abarketekin. Abarketak.

Agurne: -Eta neguan kalbaixuak egoten zian, eta kalbaixuetara -horrek zuk ez zenduzen ezautuko-. Zapatillak zian hola "de paņo" ez, kolorietakuak, eta gero zaken gaiņian ponpoe bat. Hola ponpoe bat oso politta. Ba haretxekin, baitta edurra bazan'e haretxekin.

Nati: -Eta gero zauden zapatak, baiņa gomazkuak... Bueno, gero narrua be ezautu genduan. Baiņa mokasin tipora gomazkuak. Baiņa gero ya erromeixara ta hasi giņaneako ya pasauta...

Agurne: -Zapatak.

Nati: -Eta komuniorako ta ya zapatak zian. Hori komunio aurretikan zian zapata horrek.

Agurne: -Gero modernizatu giņan, asko (barre).

Agurne Muguruza Alberdi (1935)

Sallobente-Ermuaran auzoko Garagartza baserrian jaio zen. Umetatik baserrian lan egin beharra izan zuen. Gainera, bost ahizpa zirenez, etxeko eta soroko lanak edo abereen zainketa, euren artean banatu behar izaten zituzten lan guztiak. Auzoko eskolan ibili zen. Gero grabatzen ikasi zuen, eta Eibarko lantegi baterako jardun zuen lanean, grabatzen, damaskinatuak egiten. Ezkondu ostean, kalean jarri ziren bizitzen. Nati ahizparekin batera egin zitzaion elkarrizketa.

Toponimia


Toponimoak

Aizpitarte [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Aranbeltzberri [baserriak / Urruzuno]

Azkarateberri [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Egigurentxikiko txabola [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

Gelatxo [Errekak]

Juan Mugertza kalea [Kaleak eta plazak]

Maalako plaza [Kaleak eta plazak]

Ortuzar [baserriak / Azkue (San Roke)]

Sigma [Kaleko auzoak]

Urruzunoetxetxo [baserriak / Urruzuno]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Danborradako kantuak

Marxen ondoko errebisionismoa (Gotzon Garate) — 1974

Aste Santua - Antzerkia parrokian — 1976

Sasiletratu baten ziria — 1973

Irakasle titulua — 1980

Euskera-Castellano hiztegia — 1976-01

Lekukotza

berriatua — Angel _Ugarteburu Meabebasterretxea Berriatua (Bizkaia) (1942)
Elgoibarko bertso eskolako saioak, txapelketak...

Urtero halaxe. Astero klasiak eman. Pasatzen dana, klaro, ez gendun mugarik jartzen. Ta, orduan, jente asko apuntatzen zan ta askotan bertso-eskola baiņo gehiago guarderia bihurtzen zan. Esan nahi dot umiak danak... eta danakain bertso-mundua... Ta ze eitten gendun? Ba kantuak ikasi. Zeranak, Bilintxek kantatu zittuenak, “Triste bizi naiz eta hilko banintz hobe” eta bestea eta… edo Txirritak kantatutako besteak eta… holan, bertsoak ikasi eta ikasi. Gero, gaiņera, Dorronsorok urte horretan talde bat alkartu giņan komeni zalako bertsoak ataratzia bere musika eta guzti, herriko tradizioan zeuden bertsoak, memorian zeudenak, eta baita ere Antonio Zabalak Hauspoan bildutako hoiek eta. [...]

Elgoibartarren esanetan


Joxe Odria, Foruen plazan egin zen dantza solteko
txapelketan parte hartu zuten beste batzuekin batera.
1946 urteko San Bartolome jaiak.

Nik betidanik izan dot zaletasuna panderua jotzeko. Eta irratixa entzunda asko ikasi naban. Ez nitzan jun sekula panderua jotzen ikastera. Nere kasa ikasi naban. Ama ona nakan, umiak zaintzen zidazen batzuetan, eta ni erromerixetara juten nitzan gizonarekin. Nik panderua jotzen naban, eta gizonak dantza egin.

Juliana Zubizarreta Gurrutxaga

Dantzan ikasi naban. Premixotan eta ibiltzen nitzan dantzan ni Maite Vallejo eta herriko beste lagunekin. Elgoibarko Udaletxeko plazan ere egitten zan, eta dozena bat pareja ateratzen giņan dantzan egittera.

Joxe Odria Osoro

Dantzan gitxi ikasi naban, pixka bat erromerixetan. Lehen musika soltia entzuten zan, trikitixa eta holakuak. Hori zan nik gogoko nauana.

Juan Lariz Garate

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


ATZO GOIZEKUA EZ IZAN: Adinean nahiko aurreratua izan. Ezezko forman erabiltzen da. Eztok, ez, atzo goizekua, gure Patxi.

EN KANBIO: Lok. Erdal lokailu aurkaritzakoa. Etxian umiak kalera, ba, egunian erropa klase bat eruan bihar dabe. En kanbio, basarrixan bazabiltza, ba, ez. / Lehen jentia goixan egoten zan, goiko plaza aldian dana. Oiņ, en kanbio, Maala aldian, gazte jentia.

HARAGI, haragixa: OKELA, okelia ere bai, gehiago gainera. Haragi xerraz ari baldin bagara, TAJADA, tajadia.

KORRIKA: Antxi(n)txika ere bai. Lasterka.

PA EMAN: Haur. Musu eman.

TXOKANTE, txokantia: Harritzekoa, harrigarria. Chocante, raro. Txokatzekua ere bai. Txokatzekua dok, ba, Miren zinera ez etortzia.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Alperrik galdu: Echarse a perder. Ezezkoan normalean. Ez arduratu Mikelengaittik, eztok alperrik galduko eta.

Burua lehengo lepotik euki: Ez aldatu, orain arte bezala jarraitu.

Gorrixak ikusi: Verlas canutas. Gorrixak ikusitta gaure gu gerra-denporan.

Kale egiņ: Huts egin.

Osasuna, munduko ondasuna: Gauzarik preziatuena osasuna dela adierazteko.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Nekazaritza
Azoka.— Euzkadi, 1933-04-11 | Aixerixa
Kirola - Herri kirolak
Kultura - Zinema
Euzkadi.— El Día, 1934-01-13 | Aixerixa
Politika - Ekitaldiak
Aberriri omena.— El Día, 1933-06-16 | Aixerixa
Erlijioa - Kongregazioak
Gaugurtzaleak.— El Día, 1933-01-01 | Ixaka


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala